पोस्ट ऑफिस परीक्षा अभ्यासक्रम | Post Office Syllabus PDF 2026

  पोस्ट ऑफिस परीक्षा अभ्यासक्रम | Post Office Syllabus PDF 2026

भारतातील पोस्ट ऑफिस ही केवळ पत्रे पोहोचवणारी व्यवस्था नसून, ती शतकानुशतके लोकांच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग राहिली आहे. ब्रिटिश काळात सुरू झालेली टपाल व्यवस्था पुढे स्वातंत्र्यानंतर जनतेच्या सेवेसाठी एक मजबूत सरकारी यंत्रणा बनली. आज India Post अंतर्गत कार्यरत असलेले पोस्ट ऑफिस ग्रामीण आणि शहरी भारताला जोडणारा विश्वासाचा दुवा म्हणून ओळखले जाते.ग्रामीण डाक सेवा (पोस्ट ऑफिस) हे पत्र आणि पार्सल पाठवण्यासाठी व स्वीकार्ण्यासाठी असलेली सरकारी सुविधा आहे.जी टपाल सेवेसोबतच बचत योजना, मनी ऑर्डर आणि अनेक वित्तीय सेवा पुरवते. आपल्या देशातील हे टपाल नेटवर्क संपूर्ण जगातील सर्वात मोठे टपाल नेटवर्क आहे जर संपूर्ण देशातील खेड्यापाड्यात पोहोचले आहे.पोस्ट ऑफिस पूर्वी फक्त टपाल सेवेपुर्तेच मर्यादित होते परंतु हळूहळू यामध्ये वृद्धी होत गेली व हे आजच्या काळात अनेक महत्वाच्या सुविधा पुरवत आहे. बँकिंग क्षेत्रामध्ये देखील हे आता कार्यरत आहे. तसेच काही बचत योजनाही याद्वारे राबवल्या जातात.टपाल खात्यामध्ये दरवर्षी हजारो पदे भरली जातात. ही नोकरी क्रेन्द्र सरकारच्या अधिपत्याखाली येत असून राज्य स्तरावरती याचे आयोजन केले जाते.

आजच्या स्पर्धात्मक काळात पोस्ट ऑफिस भरती ही अनेक उमेदवारांची पहिली पसंती ठरत आहे. स्थिर नोकरी, सरकारी सेवा आणि समाजाशी थेट जोडलेले काम यामुळे India Post अंतर्गत येणाऱ्या पदांसाठी मोठ्या प्रमाणावर अर्ज केले जातात. मात्र केवळ फॉर्म भरून किंवा अंदाजाने अभ्यास करून यश मिळत नाही. यशाची खरी सुरुवात होते ती Post Office Syllabus नीट समजून घेण्यापासून.पोस्ट ऑफिस परीक्षा अभ्यासक्रम हा साधा वाटत असला तरी तो नेमका, संकल्पनात्मक आणि सातत्यपूर्ण अभ्यासाची मागणी करणारा आहे. गणित, बुद्धिमत्ता, सामान्य ज्ञान, भाषा आणि संगणक यांसारखे विषय योग्य दिशेने अभ्यासले तर कमी वेळेतही चांगले गुण मिळवता येतात. त्यामुळे पोस्ट ऑफिस सिलेबस हा फक्त यादी नसून, तो उमेदवाराला योग्य मार्ग दाखवणारा रोडमॅप आहे.
जे उमेदवार सिलेबस समजून, टॉपिक-वाइज तयारी करतात तेच परीक्षेत आत्मविश्वासाने पेपर सोडवतात. म्हणूनच पोस्ट ऑफिस परीक्षेची तयारी करताना सर्वात आधी Post Office Exam Syllabus in Marathi समजून घेणे अत्यंत आवश्यक ठरते.

आपण या लेखामध्ये आपण पोस्ट ऑफिस मार्फत कोणकोणती पदे भरली जातात त्यांचा अभ्यासक्रम, निवड प्रक्रिया, वेतन श्रेणी व इतर माहिती जाणून घेणार आहोत.

पोस्ट ऑफिस मार्फत भरली जाणरी पदे:

1. पोस्ट निरीक्षक
2. पोस्ट अधीक्षक
3. मुख पोस्ट मास्टर जनरल
4. ग्रामीण डाक सेवक (GDS)
5. पोस्टमन
6. मेल गार्ड
7. मल्टी टास्किंग स्टाफ (MTS)
8. पोस्टल असिस्टट
9. सोर्टिंग असिस्टट
10. कर्मचारी कार चालक
11. हिंदी टायपिस्ट
12. खाजगी सचिव
13. हिंदी अनुवादक

शैक्षणिक पात्रता:

पोस्ट ऑफिस मध्ये अशी काही पदे आहेत ज्यामध्ये पोस्टल असिस्टट, सोर्टीग असिस्टट, पोस्टमन, मेल गार्ड ही पदे आहेत ज्यांची 12 वी वरतीच पात्रता ठरते. बाकीचे जे पदे आहेत त्यांची पात्रता वेगवेगळी आहे.

वयोमर्यादा:

पोस्ट ऑफिस मध्ये नोकरी करण्यासाठी उमेदवाराचे किमान वय 18 वर्षे असणे आवश्यक असते तसेच कमाल वय पदानुसार ठरते.

SC, ST उमेदवारांसाठी 05 वर्षे सूट देण्यात आली आहे. तसेच OBC उमेदवारांना 03 वर्षे सूट व PWD उमेदवारांसाठी 10 वर्षे सूट देण्यात आली आहे.

परीक्षा पद्धती:

पोस्ट ऑफिस मार्फत भरल्या जाणाऱ्या पदांमध्ये GDS पदासाठी कोणतीही परीक्षा घेतली जात नाही.

पोस्टमन/ मेल गार्ड आणि पोस्टल असिस्टट पदांसाठी 150 गुणांसाठी 150 प्रश्न असतात. ज्यामध्ये ९० मिनिटे वेळ दिला जातो. ज्यामध्ये प्रती 4 चुकीच्या प्रश्नांमागे 1 गुण कमी केला जातो.

काही पदांसाठी परीक्षाची गुण पद्धती वेगळी असू शकते.

निवड प्रक्रिया:

GDS पदासाठी कोणतीही परीक्षा नसते. 10 वी मध्ये मिळालेल्या गुणांच्या आधारे गुणवत्ता यादी तयार केली जाते.

संगणक आधरित चाचणी:

बाकीच्या पदांची संगणक आधारित परीक्षा घेतली जाते. ही परीक्षा वस्तूनिष्ठ स्वरुपाची असते.

गुणवत्ता यादी:

संगणक आधारित परीक्षा झाल्यानंतर गुणवत्ता यादी तयारी केली जाते. त्यामध्ये जे उमेदवार निवडले जातात त्यांची निवड पुढील प्रक्रियेसाठी होते.

कागदपत्रे पडताळणी:

वरील दोन्ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर उमेदवाराची कागदपत्रे पडताळणी केली जाते. या प्रक्रियेनंतर उमेदवार नोकरीसाठी पात्र ठरतो.

वेतनश्रेणी:

पोस्ट ऑफिस मध्ये वेगवेगळ्या पदांसाठी वेगवेगळे पगाराचे निकष आहेत. 10 हजार रुपयांपासून 1 लाखांपर्यंत प्रती महिना यामध्ये तुम्हाला मिळतो.

• पोस्टमन आणि मेल गार्डचे मासिक वेतन 21 हजार रुपये ते 70 हजार रुपये मिळते.
• मल्टी टास्किंग पदांसाठी दरमहा 18 हजार रुपये ते 56 हजार रुपयांपर्यंत मासिक वेतन मिळते.
• पोस्टल असिस्टट आणि सोर्टीग असिस्टटचा पगार 25 हजार रुपये ते 80 हजार रुपयांपर्यंत असतो.
• GDS चा पगार 10 हजार रुपये ते 15- 20 हजार रुपयांपर्यंत असतो.

तसेच वेगवेगळ्या पदांसाठी वेगवेगळे मासिक वेतन ठरवलेले आहे.

अभ्यासक्रम:

पोस्ट ऑफिस परीक्षा अभ्यासक्रम | Post Office Syllabus PDF 2026

पोस्ट ऑफिसमधील पदांसाठी स्थानिक भाषेचे ज्ञान असणे आवश्यक आहे. त्याचसोबत उमेदवारांना संगणकाचे ज्ञान असणे आवश्यक आहे.

गणित, रिझनिंग, सामान्य ज्ञान, हिंदी भाषा इत्यादी विषयांचा अभ्यास करावा.

टीप:- काही पदांसाठी इंग्लिश हा विषयी आहे !

Post Office Syllabus – विषयानुसार सविस्तर माहिती
(India Post भरती परीक्षांसाठी उपयुक्त)
🧠 1) बुद्धिमत्ता चाचणी (Reasoning Ability)
Analogies (साम्य शोधणे)
Number & Alphabet Series
Coding–Decoding
Direction Test (दिशा ओळख)
Blood Relation (नातेसंबंध)
Classification (वेगळा घटक ओळखणे)
Venn Diagram
Order & Ranking
Mathematical Reasoning
Non-Verbal Reasoning (आकृतीवर आधारित प्रश्न)
👉 हा विषय कमी वेळेत जास्त गुण देणारा मानला जातो.

🧮 2) गणित (Quantitative Aptitude)
Number System
Simplification
LCM & HCF
Percentage
Profit & Loss
Simple Interest
Average
Ratio & Proportion
Time & Work
Time, Speed & Distance
Mensuration (Area, Volume – basic)
Data Interpretation (Table/Graph)

3) सामान्य ज्ञान (General Knowledge)
🔹 स्थिर सामान्य ज्ञान (Static GK)
भारतीय इतिहास
भारतीय भूगोल
भारतीय राज्यघटना
भारतीय अर्थव्यवस्था (मूलभूत)
विज्ञान (दैनंदिन उपयोगाचे)
क्रीडा, पुरस्कार, दिवस

🔹 चालू घडामोडी (Current Affairs)
राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय घटना
सरकारी योजना
नियुक्त्या व पुरस्कार
महत्त्वाचे अहवाल
👉 GK मध्ये आठवणीपेक्षा समज महत्त्वाची ठरते.

📖 4) भाषा ज्ञान (Language – Marathi / English)
🔹 मराठी भाषा
शब्दांचे अर्थ
समानार्थी / विरुद्धार्थी
वाक्य शुद्धता
म्हणी व वाक्प्रचार
उताऱ्यावर आधारित प्रश्न

🔹 इंग्रजी भाषा
Vocabulary
Synonyms & Antonyms
Sentence Correction
Fill in the Blanks
Reading Comprehension
👉 भाषा विभाग सोपा पण दुर्लक्षित केला जातो – येथेच स्कोअर वाढतो.

💻 5) संगणक ज्ञान (Computer Knowledge)
Computer Basics
Hardware & Software
Operating System
MS Word / Excel / PowerPoint (Basic)
Internet & Email
Cyber Safety
Computer Abbreviations
👉 थिअरीवर आधारित थेट प्रश्न विचारले जातात.

🏤 6) पोस्ट ऑफिसशी संबंधित सामान्य माहिती
(काही परीक्षांमध्ये उपयुक्त)
Post Office ची कामेPostal Services (Mail, Parcel)
Savings Schemes (Basic idea)
Rural Postal System
Post Office च्या भूमिका
👉 हा भाग उमेदवाराला विभागाची समज दाखवतो.

पोस्ट ऑफिस परीक्षा अभ्यासक्रम | Post Office Syllabus PDF 2026

अर्ज करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे:

• 10/ 12 वी आणि पदवीचे मार्कशीट
• आधार कार्ड
• रहिवासी दाखला
• जातीचा दाखला
• MSCIT प्रमाणपत्र (आवश्यक असल्यास)
• पासपोर्ट साईझ फोटो
• सही
• PWD प्रमानपत्र (दिव्यांग उमेदवारांसाठी)

या भरतीसाठी अर्ज कसा करावा:

• पोस्ट ऑफिस जॉबसाठी अर्ज करण्यासाठी पोस्टाच्या अधिकृत वेबसाईट www.appost.in वरती जा.
• अधिकृत वेबसाईट वरती गेल्यावर नोकर्या प्रदर्शित केल्या आहेत त्या वरती क्लिक करा.
• आता अर्ज करा वरती क्लिक करा.
• आता तुमच्या पुढ नवीन पोर्टल उघडून नोंदणी फॉर्म येईल. त्यामध्ये तुमची सर्व माहिती भरा. जसे की- तुमचे पूर्ण नाव, आधार क्रमांक, जन्म तारीख, लिंग व इतर माहिती भरा.
• सर्व माहिती भरल्यानंतर एकदा सर्व माहिती अयोग्य आहे का याची खात्री करा आणि अर्ज सबमिट करा.
• आता रजिस्ट्रेशन पेज ओपन होईल त्यावरती तुमचा नोंदणी क्रमांक असतो तो डाउनलोड करून ठेवा किंवा प्रिंट कडून घ्या.
• आता अर्ज फी भरण्याचे पेज ओपन होईल. तेथे तुमचे प्रवर्गानुसार अर्ज शुल्क दिले असेल.
• अर्ज शुल्क भरण्यासाठी अनेक ऑप्शन येतील. त्यातील एक ऑप्शन निवडा आणि अर्ज शुल्क भरा.
• आता होम पेज वरती जाऊन अर्ज ऑनलाईन करा वरती क्लिक करा.
• तुमची नंबर वरती एक ओटीपी येईल तो ओटीपी टाका.
• आता पात्रता तपशील भरा आणि सेव करा.
• आता जे कागदपत्रे आवश्यक आहेत ते अपलोड करा.
• आता विभाग आणि पोस्ट निवडा.
• आता सेव्ह करून प्रिंट काढून घ्या.

काही महत्वाच्या परीक्षेच्या अभ्यासक्रम:

Agniveer Syllabus 2025: Army, Navy, Airforce संपूर्ण अभ्यासक्रम PDF सह	Download Now
SSC GD 2025 Syllabus PDF | एसएससी जीडी अभ्यासक्रम मराठीत – विषयवार माहिती”	Download Now
SSC MTS Syllabus 2025 in Marathi | एसएससी एमटीएस अभ्यासक्रम मराठीत	Download Now
RRB Group D Syllabus 2025 In Marathi | रेल्वे ग्रुप D अभ्यासक्रम आणि परीक्षा पॅटर्न	Download Now
SSC CHSL परीक्षा माहिती 2026 | पात्रता, अभ्यासक्रम, तयारी मार्गदर्शन	Download Now
ग्रामसेवक भरती अभ्यासक्रम PDF 2026 | Gramsevak Bharti Syllabus 2026 Pdf In Marathi	Download Now
Talathi Bharti Syllabus 2026 | तलाठी भरती अभ्यासक्रम PDF Marathi	Download Now

परीक्षेची तयारी कशी करावी:

कोणतीही नोकरी मिळवण्यासाठी खूप तयारी करावी लागते. आजचे स्पर्धात्मक युग असल्याने तुम्हाला प्रत्येक परीक्षेमध्ये खूप स्पर्धा मिळेल. त्यासाठी तुम्हाला सर्वप्रथम तुम्हाला अर्ज करणे आवश्यक आहे.पोस्ट ऑफिस परीक्षेत यश मिळवायचे असेल तर “काय वाचायचे?” यापेक्षा “काय टाळायचे?” हे सिलेबसच सांगतो. Post Office Syllabus नीट समजलेला उमेदवार अनावश्यक अभ्यासात वेळ घालवत नाही आणि स्कोअरिंग टॉपिक्सवर लक्ष केंद्रित करतो. त्यामुळे तयारी अधिक प्रभावी, सोपी आणि आत्मविश्वास वाढवणारी ठरते.लक्षात ठेवा, पोस्ट ऑफिस परीक्षा ही फक्त ज्ञानाची चाचणी नसून नियोजन, सातत्य आणि समजूतदार अभ्यासाची परीक्षा आहे. सिलेबस एकदा नव्हे तर वारंवार वाचून, सराव प्रश्न सोडवून आणि स्वतःची प्रगती तपासूनच अंतिम यश मिळते.ज्या पदासाठी अर्ज करत आहात त्या पदाचे निकष चांगले समजून घ्या. त्यानंतर अभ्यासाचे वेळापत्रक बनवा. दरोज अभ्यास करा, गणिते सोडवा, तर्क सोडवा मागील परीक्षांचे सराव पेपर सोडवा.जर तुम्ही पोस्ट ऑफिस भरती 2026, Post Office Exam Preparation, किंवा Post Office Syllabus PDF शोधत असाल, तर सिलेबसला तुमचा मित्र बनवा—तोच तुम्हाला योग्य दिशेने नेईल. योग्य अभ्यासक्रम + योग्य मेहनत = पोस्ट ऑफिसमध्ये नोकरी, हेच अंतिम सत्य आहे

नमस्कार प्रिय विद्यार्थी मित्रानो आज आपण पोस्ट ऑफिस परीक्षा अभ्यासक्रम | Post Office Syllabus PDF 2026 बद्दल सविस्तर माहिती दिली आहे. अभ्यासाचे नियोजन कसे करावे. अभ्यासक्रमाला किती महत्व आहे. अभ्यास कसा करावा याबद्दल आपण आजच्या ब्लॉगमध्ये सविस्तर आम्हिती घेण्याच्या प्रयन्त केला. हि दिलेली माहिती एक मार्गदर्शन म्हणून विविध स्रोताहून जमा करून आपल्याला देत असतो. त्यामुळे आपण एकदा अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन माहिती मिळवू शकता ! हि माहिती अपूर्ण हि असू शकते! आम्ही दिलेली माहिती जर आपल्याला आवडत किंवा फायदेशीर ठरत असेल टर नक्कीच आपला अभिप्राय आंम्हाला कळवा. आणि हि माहिती इतर मित्रांना हि शेअर करा ! अश्याच महत्वपूर्ण माहितीसाठी आजच आपला whatasaap व teligram ग्रुप नक्की जॉईन करा आणि रोजच मिळवा रोजच्या अपडेट आपल्या मोबाईलवर….